Đánh giá sự chuyển đổi cơ cấu lớp phủ đô thị giai đoạn 2005-2025 của TP. Hà Nội bằng dữ liệu viễn thám đa thời gian
DOI:
https://doi.org/10.67484/GeoGIS.83.1205.2026Từ khóa:
cơ cấu lớp phủ đô thị; viễn thám đa thời gian; đô thị hóa; phân tích không gian; thành phố Hà Nội.Tóm tắt
Biến động lớp phủ đô thị là một trong những chỉ báo quan trọng phản ánh quá trình phát triển không gian và mức độ đô thị hóa tại các thành phố lớn. Thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2005–2025 đã trải qua quá trình mở rộng đô thị mạnh mẽ, kéo theo sự thay đổi đáng kể về cơ cấu lớp phủ bề mặt. Bài báo trình bày kết quả đánh giá sự chuyển đổi cơ cấu lớp phủ đô thị của thành phố Hà Nội thông qua khai thác dữ liệu viễn thám đa thời gian kết hợp phân tích không gian. Dữ liệu ảnh vệ tinh tại các mốc thời gian nghiên cứu 2005, 2015 và 2025 được thu thập và xử lý nhằm xây dựng hiện trạng lớp phủ đô thị với các lớp đối tượng chính gồm: đất xây dựng, đất trống, thảm thực vật, và mặt nước. Trên cơ sở các kết quả phân loại và phân tích biến động theo chuỗi thời gian, nghiên cứu đã xác định được mức độ chuyển đổi giữa các loại lớp phủ và đánh giá xu hướng phát triển không gian đô thị. Kết quả cho thấy cơ cấu lớp phủ đất xây dựng tăng liên tục trong suốt giai đoạn nghiên cứu và mở rộng chủ yếu theo hướng từ các quận huyện trung tâm ra vùng ven đô, trong khi diện tích đất trống, mặt nước và một phần diện tích thảm thực vật có xu hướng suy giảm. Quá trình chuyển đổi lớp phủ thể hiện đặc trưng gia tăng mật độ xây dựng kết hợp mở rộng không gian đô thị theo các hành lang phát triển hạ tầng và khu vực đô thị mới. Kết quả nghiên cứu cũng đã khẳng định hiệu quả của việc sử dụng dữ liệu viễn thám đa thời gian trong theo dõi động thái lớp phủ đô thị, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác quản lý đất đai, quy hoạch không gian và định hướng phát triển đô thị bền vững cho thành phố Hà Nội.
Downloads
Tài liệu tham khảo
1. Tran, D. T., Xu, D., & Liu, B. (2019). Assessment of Urban Land Cover Change Based on Landsat Satellite Data: A Case Study from Hanoi, Vietnam. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 384, 012150. DOI 10.1088/1755-1315/384/1/012150 DOI: https://doi.org/10.1088/1755-1315/384/1/012150
2. Hoang Anh Huy. (2017). Assessment of Fractional Vegetation Cover Changes in Some Urban and Sub-urban Areas of Hanoi Using Multi-spectral and Multi-temporal LANDSAT Images. VNU Journal of Science: Earth and Environmental Sciences, 33(2). https://doi.org/10.25073/2588-1094/vnuees.4097 DOI: https://doi.org/10.25073/2588-1094/vnuees.4097
3. Nguyen, T. T. (2020). Landsat Time-series Images-based Urban Heat Island Analysis: The Effects of Changes in Vegetation and Built-up Land on Land Surface Temperature in Summer in the Hanoi Metropolitan Area, Vietnam. Environment and Natural Resources Journal, 18(2). DOI: 10.32526/ennrj.18.2.2020.17 DOI: https://doi.org/10.32526/ennrj.18.2.2020.17
4. Sharma, A., Liu, X., & Yang, X. (2017). Land Cover Classification from Multi-temporal, Multi-spectral Remotely Sensed Imagery using Patch-Based Recurrent Neural Networks. https://doi.org/10.1016/j.neunet.2018.05.019. DOI: https://doi.org/10.1016/j.neunet.2018.05.019
5. Lê Thị Thu Hà (2020), Ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS đánh giá sự biến động lớp phủ thực vật thành phố Cẩm Phả giai đoạn 2000-2020 do tác động của hoạt động khai thác khoáng sản, Tạp chí Khoa học công nghệ mỏ, tr 63-70.
6. Quynh, H. T., et al. (2025). Assessment of Vegetation Cover Dynamics and Its Relationship with Urbanization in Hanoi from 2000 to 2023 Using Multi-temporal Remote Sensing Data. VNU Journal of Science: Earth and Environmental Sciences. https://doi.org/10.25073/2588-1094/vnuees.5319 DOI: https://doi.org/10.25073/2588-1094/vnuees.5319
7. Le, T. M. P., Vu, L. A., & Nguyen, H. Q. (2021). Research on Urban Land Use Change in Ha Noi, Viet Nam Using Remote Sensing and GIS for Planning Oriented Work. International Journal of Sustainable Construction Engineering and Technology. https://doi.org/10.30880/ijscet.2021.12.03.00
8. Myint, S. W., Gober, P., Brazel, A., Grossman-Clarke, S., & Weng, Q. (2011). Per-pixel vs. object-based classification of urban land cover extraction using high spatial resolution imagery. Remote Sensing of Environment, 115(5), 1145–1161. https://doi.org/10.1016/j.rse.2010.12.017. DOI: https://doi.org/10.1016/j.rse.2010.12.017
9. Whiteside, T. G., Boggs, G. S., & Maier, S. W. (2011). Comparing object-based and pixel-based classifications for mapping savannas. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 13(6), 884–893. https://doi.org/10.1016/j.jag.2011.06.008. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jag.2011.06.008
10. Blaschke, T. (2010). Object based image analysis for remote sensing. ISPRS Journal of Photogrammetry and Remote Sensing, 65(1), 2–16. https://doi.org/10.1016/j.isprsjprs.2009.06.004 DOI: https://doi.org/10.1016/j.isprsjprs.2009.06.004
Lượt tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) {copyrightHolder}
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế.
Bản quyền thuộc về tác giả. Tác giả cấp cho Tạp chí Trắc địa – Bản đồ quyền xuất bản lần đầu đối với bài báo. Tất cả các bài báo được Tạp chí công bố được cấp phép theo giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế (CC BY 4.0).
Theo giấy phép CC BY 4.0, độc giả được phép đọc, tải xuống, sao chép, phân phối, in, tìm kiếm và sử dụng lại tác phẩm đã xuất bản, với điều kiện ghi nhận thích hợp tác giả và nguồn xuất bản, cung cấp liên kết đến giấy phép và chỉ rõ những thay đổi đã được thực hiện đối với tác phẩm, nếu có.
Tác giả chịu trách nhiệm xin phép đối với các tài liệu có bản quyền của bên thứ ba được sử dụng trong bản thảo.
