Phân tích hiện tượng đảo nhiệt đô thị tại khu vực Thanh Hóa bằng dữ liệu Landsat-9
DOI:
https://doi.org/10.67484/GeoGIS.114.1205.2026Từ khóa:
Ảnh vệ tinh Landsat-9, Nhiệt độ bề mặt LST, Đảo nhiệt đô thị UHI, Thanh HóaTóm tắt
Hiện tượng đảo nhiệt đô thị (Urban Heat Island – UHI) là một trong những vấn đề môi trường nổi bật tại các đô thị, có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng môi trường và đời sống của cư dân. Nghiên cứu này sử dụng dữ liệu ảnh vệ tinh Landsat-9 để trích xuất nhiệt độ bề mặt đất (Land Surface Temperature – LST), qua đó phân tích đặc điểm phân bố và cường độ của hiện tượng đảo nhiệt đô thị tại khu vực Thanh Hóa. Đồng thời, nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố như mật độ xây dựng, độ che phủ thực vật và loại hình sử dụng đất đến sự hình thành UHI. Kết quả cho thấy chênh lệch LST lớn nhất giữa các khu vực có thảm thực vật và các khu vực đô thị xây dựng đạt 5,2°C, trong khi chênh lệch nhiệt độ giữa các khu vực có thảm thực vật và các loại hình sử dụng đất khác khoảng 1,4°C. Ngoài ra, nghiên cứu cũng ghi nhận sự khác biệt rõ rệt về LST giữa mùa hè và mùa đông. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ đặc điểm phân bố của hiện tượng đảo nhiệt đô thị tại khu vực Thanh Hóa, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp quy hoạch và quản lý đô thị nhằm giảm thiểu tác động của hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.
Downloads
Tài liệu tham khảo
[1] Đ. N. Duẩn, Đ. N. Long, and T. J. T. c. K. h. Đ. đ. v. B. đ. Lê Hùng, "Nghiên cứu sự thay đổi nhiệt độ bề mặt khu vực thành phố Thanh Hóa giai đoạn 2000–2017 từ tư liệu ảnh hồng ngoại nhiệt Landsat," no. 34, pp. 26-32, 2017. https://doi.org/10.54491/jgac.2017.34.255 DOI: https://doi.org/10.54491/jgac.2017.34.255
[2] P. L. Vũ, T. T. Vũ, P. B. Nguyễn, and V. P. Lan, "Phân tích biến động không gian-thời gian của hiệu ứng Đảo nhiệt công nghiệp do sự phát triển các khu công nghiệp tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2006–2026," Tạp chí Trắc địa-Bản đồ, vol. 12, no. 03, pp. 04-21, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.21071278
[3] P. D. Tường et al., "Phân tích thực trạng và các yếu tố tác động đến đảo nhiệt đô thị tại thành phố Cần Thơ," (in VIetnamese), Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, vol. 61, no. 2, pp. 1-12, 2025. https://doi.org/10.22144/ctujos.2025.047 DOI: https://doi.org/10.22144/ctujos.2025.047
[4] T. T. Vân, H. D. X. Bảo, Đ. T. K. Phượng, N. T. T. Mai, and Đ. T. M. Nhung, "Đặc điểm môi trường nhiệt và diễn biến đảo nhiệt đô thị bề mặt khu vực Bắc Thành phố Hồ Chí Minh," Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, pp. 11-20, 2017. https://doi.org/10.22144/ctu.jvn.2017.002 DOI: https://doi.org/10.22144/ctu.jvn.2017.002
[5] N. Nguyễn, D. H. Ngọc, P. V. N. Trúc, and B. Lê Thiên, "Phân tích xu hướng mở rộng bề mặt không thấm trong quá trình đô thị hoá tại phường Long An bằng ảnh Sentinel 2 giai đoạn 2016-2025," Tạp chí Trắc địa-Bản đồ, vol. 12, no. 01, pp. 01-18, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.18788181
[6] R. Sun and L. Chen, "Effects of green space dynamics on urban heat islands: Mitigation and diversification," (in English), Ecosystem Services, vol. 23, pp. 38-46, 2017. https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2016.11.011 DOI: https://doi.org/10.1016/j.ecoser.2016.11.011
[7] Y.-A. Liou, "Phân tích sự thay đổi lớp phủ và ảnh hưởng đến nhiệt độ bề mặt từ hoạt động phát triển sân golf ở Hà Nội bằng viễn thám," Tạp chí Trắc địa-Bản đồ, vol. 11, no. 02, pp. 11-27, 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.15205512
[8] A. S. Alademomi et al., "The interrelationship between LST, NDVI, NDBI, and land cover change in a section of Lagos metropolis, Nigeria," (in English), Applied Geomatics, vol. 14, no. 2, pp. 299-314, 2022. https://doi.org/10.2139/ssrn.4076244 DOI: https://doi.org/10.1007/s12518-022-00434-2
[9] N. n. Hồ, N. T. Nguyễn, B. H. Trí, and H. Q. Thái, "Theo dõi sự thay đổi nhiệt độ bề mặt đất tại tỉnh Kiên Giang-cách tiếp cận dựa trên dữ liệu viễn thám đa thời gian," Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, vol. 14, no. 8, pp. 3-17, 2025. https://doi.org/10.52714/dthu.14.8.2025.1547 DOI: https://doi.org/10.52714/dthu.14.8.2025.1547
[10] Z. Wan, "MODIS land-surface temperature algorithm theoretical basis document (LST ATBD)," (in English), Institute for Computational Earth System Science, Santa Barbara, vol. 75, p. 18, 1999.
[11] R. Jw, "Monitoring vegetation systems in the great plains with ERTS," in Third NASA Earth Resources Technology Satellite Symposium, 1973, 1973, vol. 1, pp. 309-317.
[12] H. K. Karanam and V. Neela, "Study of normalized difference built-up (NDBI) index in automatically mapping urban areas from Landsat TN imagery," (in nglish), Int J Eng Sci Math, vol. 8, pp. 239-48, 2017.
[13] P. Diem, N. Diem, and T. Hong, "Analyzing the Effectiveness of Remote Sensing Indices for Monitoring Urban Land Use Change: A Case Study in Can Tho City," in IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 2025, vol. 1501, no. 1, p. 012001: IOP Publishing. DOI: https://doi.org/10.1088/1755-1315/1501/1/012001
[14] D. Nandi, R. Chowdhury, J. Mohapatra, K. Mohanta, and D. Ray, "Automatic delineation of water bodies using multiple spectral indices," (in English), International Journal of Scientific Research in Science, Engineering Technology, vol. 4, no. 4, pp. 498-512, 2018.
[15] C. Bozkurt, B. Çırağ, and Science, "Assessment of Long Term Surface Water and Vegetation Changes in Lake Çıldır Using NDVI and NDWI Time Series," Turkish Journal of Nature, vol. 15, no. 2, pp. 164-173, 2026. DOI: https://doi.org/10.46810/tdfd.1918929
[16] E. Helmud, F. Fitriyani, and P. Romadiana, "Classification comparison performance of supervised machine learning random forest and decision tree algorithms using confusion matrix," Jurnal Sisfokom, vol. 13, no. 1, pp. 92-97, 2024. https://doi.org/10.32736/sisfokom.v13i1.1985 DOI: https://doi.org/10.32736/sisfokom.v13i1.1985
[17] C. H. Phạm, "Ứng dụng Google Earth Engine giám sát biến động không gian xanh tại thành phố Thủ Đức bằng ảnh Sentinel 2 giai đoạn 2019-2024," Tạp chí Trắc địa-Bản đồ, vol. 11, no. 03, pp. 25-39, 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.15795255
[18] T. T. Hoàng, "Nghiên cứu hiện tượng đảo nhiệt đô thị khu vực thành phố Hà Nội dựa trên dữ liệu ảnh vệ tinh Landsat-9," Tạp chí Trắc địa-Bản đồ, vol. 11, no. 01, pp. 52-62, 2025. https://doi.org/10.5281/zenodo.14955111
[19] D. Han, T. Zhang, Y. Qin, Y. Tan, and J. Liu, "A comparative review on the mitigation strategies of urban heat island (UHI): a pathway for sustainable urban development," Climate Development, vol. 15, no. 5, pp. 379-403, 2023. https://doi.org/10.1080/17565529.2022.2092051 DOI: https://doi.org/10.1080/17565529.2022.2092051
[20] T. T. Dang and T. T. Hoang, "Predicting Land Use/Land Cover changes in Da Nang based on CA-ANN Model and Satellite Image Data," Journal of Mining Earth Sciences, vol. 67, no. 3, pp. 116-130, 2026. https://doi.org/10.46326/jmes.2026.67(3).10 DOI: https://doi.org/10.46326/JMES.2026.67(3).10
[21] T. Dang, P. Yue, F. Bachofer, M. Wang, and M. Zhang, "Monitoring land surface temperature change with landsat images during dry seasons in Bac Binh, Vietnam,", Remote Sensing, vol. 12, no. 24, p. 4067, 2020. https://doi.org/10.3390/rs12244067 DOI: https://doi.org/10.3390/rs12244067
Lượt tải xuống
Đã Xuất bản
Số
Chuyên mục
Giấy phép
Bản quyền (c) {copyrightHolder}
Tác phẩm này được cấp phép theo Giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế.
Bản quyền thuộc về tác giả. Tác giả cấp cho Tạp chí Trắc địa – Bản đồ quyền xuất bản lần đầu đối với bài báo. Tất cả các bài báo được Tạp chí công bố được cấp phép theo giấy phép Creative Commons Ghi công 4.0 Quốc tế (CC BY 4.0).
Theo giấy phép CC BY 4.0, độc giả được phép đọc, tải xuống, sao chép, phân phối, in, tìm kiếm và sử dụng lại tác phẩm đã xuất bản, với điều kiện ghi nhận thích hợp tác giả và nguồn xuất bản, cung cấp liên kết đến giấy phép và chỉ rõ những thay đổi đã được thực hiện đối với tác phẩm, nếu có.
Tác giả chịu trách nhiệm xin phép đối với các tài liệu có bản quyền của bên thứ ba được sử dụng trong bản thảo.
